Tendon Onarımları
- 2 Şub 2025
- 4 dakikada okunur
Tendon nedir? Elde hangi tendonlar bulunur? Tendon yaralanmalarında ne yapılır? Elde tendon kesisi önemli mi? Tendon onarımları nasıl uygulanır?
Tendon nedir?
Kasların kemiğe yapıştığı yerlerde farklılaşarak aldıkları şekle tendon adı verilir. Tendon kısımlarında kas fibrilleri değil de farklı bir tip kollagenin yoğunlaşmış hali bulunur diyebiliriz. Tendonlar kas hareketine bağlı olarak kemiklerin hareketini sağlayan kuvveti kemiğe aktaran güçlü ama kasılıp gevşeyecek kadar da esnek yapılardır.
Tendonlar nerelerde bulunur?
İnce hareketleri yaptığımız elde , vücudun yükünü taşıyan ayak ve çevresinde tendonlar daha yoğun olarak bulunur. Ekstremiteler travmaya daha açık olduğu için bu bölgedeki tendonlar yaralanmaya daha açıktır, yine özellikle karmaşık olan el fonksiyonları tendon onarımlarında ciddi olarak etkilenir.
El tendonları nerede bulunur?
Elin ve el bileğinin hareketini sağlayan tendonlar el bileğinin ortalama 3-4 cm gerisinden başlayarak el bileğinde hem korunmalarını hem de makara şeklinde hareketlerini sağlayan tünellerden geçerek elin iç ve dış yüzünden deri altında özel kılıflar içinde ilerleyerek parmaklara ulaşır. Avuç içinde ve el sırtında tendonlar elin sinir ve damarları ile yakın ilişki içindedir. Ayrıca avuç içi seviyesinde tendonlara yapışarak başlayan ve parmak yanlarına uzanan kaslar ince motor hareketlerimizi sağlar. Bu şekilde pek çok farklı yapının bir arada uyum içinde çalışması ile karmaşık el hareketlerini yapmamız mümkün olmaktadır.
Avuç içindeki tendonlar parmakları bükülmesi, yakalama, kavrama,sıkma fonksiyonlarını sağlarken elin dış yüzeyinden seyreden tendonlar ise bunun tam tersi hareket sağlarlar.
Tendon kesileri nasıl oluşur?
Tendon kesileri kesici alet veya kent yaralanmalarla oluşabilir. Ülkemizde daha çok iş kazaları, ev kazaları şeklinde tendon kesileri ortaya çıkmaktadır. Bazen trafik kazası gibi büyük bir travmada da tendon yaralanmaları görülebilir.
Tendon yapıları el sinir ve damarları ile yakın yerleşimli olduğu için sinir veya damar kesisi, travmanın şiddetine göre kemik kırığı, doku kaybı da tendon yaralanmaları ile birlikte görülebilir. Böyle durumlarda en öncelikli olarak değerlendirilen el beslenmesini sağlayan damarların dolaşımı devam ettirip ettirmediğidir.
Tendon kesilerinde ne yapılır?
Öncelikle el genel olarak fonksiyon açısından değerlendirilir. Yaralanmalarının yerine ve muayenedeki bulgulara göre hangi tendonun yaralandığı , sinir kesisi olup olmadığı, dolaşımın yeterli olup olmadığı kontrol edilir. Daha sonra el cerrahisinde tarif edilen yöntemlerle tendon onarımları uygulanır. Tendon onarımları Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi hekimleri tarafından uygulanır. Onların bulunmadığı durumlarda bu konuda deneyimli Ortopedi hekimleri de bu uygulamaları yapabilir.
El Tendonları onarımı nasıl yapılır?
Ameliyat süreci
• Değerlendirme ve planlama
• Ameliyata hazırlık: lokal veya genel anestezi
• Yara bölgesinin temizlenmesi
• Tendon uçlarının hazırlanması: Hasarlı uçlar gerekiyorsa düzenlenir
• Tendon onarımı (uç uca dikim): Tendon uçları uygun dikiş tekniğiyle birleştirilir.
• Eğer gerekiyorsa ek yapı onarımları: Eşlik eden damar, sinir kesisi varsa onarılır
• Kontrol ve tendon kaymasının değerlendirilmesi: gerginlik durumunu kontrol edilir
• Kapanış ve pansuman: Dikiş hattı kapatılır ve steril pansuman yapılır.
• Atel/splint uygulaması: Tendonun gerilmeye maruz kalmaması için el genellikle atel ile sabitlenir.
• Erken dönem takip: Ameliyat sonrası kontrollerde tendon bütünlüğü, yara iyileşmesi ve rehabilitasyonun ilk basamağı değerlendirilir.
Tendon Onarımları sonrası bakım ve rehabilitasyon süreci
Tendonun düzgün şekilde iyileşmesini sağlamak ve tekrar işlev kazanmak için adım adım ilerlemelidir.
• İlk günler (koruma dönemi): atel/splint kesinlikle çıkarılmamalı; tendonun gerilmesini önlemek için elin önerilen pozisyonda tutulması gerekir.
• Pansuman ve yara takibi: Önerdiğimiz süre ile uygun pansuman
• Ağrı ve ödem kontrolü: El yüksekte tutulmalı, hafif soğuk uygulama yapılabilir
• Hareket planı (zamanına göre): Rehabilitasyon genellikle aşamalıdır. Önce pasif hareket, sonra aktif hareket ve son olarak germe güçlendirme
• El terapisi (fizyoterapi/rehabilitasyon): El terapisti ile düzenli seanslar; tendon kayması (gliding), parmak eklem açıklığının korunması ve yapışıklıkların azaltılması için önemlidir. Egzersizler “doğru şekilde” ve “dozunda” yapılmalıdır.
• Egzersizleri doğru yapmak: Egzersizler sırasında keskin ağrı, artan şişlik veya tendon boyunca yeni bir hissiyat oluşursa egzersiz şiddeti azaltılmalı ve takip eden hekimle iletişim kurulmalıdır
• Uyuşma/güç kaybı takibi: Özellikle kesinin derinliğine bağlı olarak duyu değişikliği veya güçsüzlük görülebilir; bunlar rehabilitasyonla düzelebilir ancak kötüleşme olursa değerlendirme gerekir.
• Stres ve scar (iz-yapışıklık) yönetimi: İyileşme ilerledikçe masaj, iz yönetimi ve doku mobilizasyonu gibi yöntemleri önerdiğimiz şekilde uygulanmalıdır.
• Kontrol randevuları: İyi bir takip süreci için kontrolleri aksatmayın
• Tam iyileşme süresi kişiye özeldir: Tendon onarımı sonrası fonksiyonel geri dönüş haftalar değil çoğu zaman aylar içinde tamamlanır; bu nedenle sabırlı ve düzenli devam etmek kritik önemdedir.
SIK SORULAN SORULAR
Elimde tendon kesisi varsa her zaman ameliyat gerekir mi?
Her keside cerrahi şart değildir. Ancak tendon kopması/işlev kaybı (parmağı bükememe-açamama, kavrama güçsüzlüğü vb.), kesinin tipi ve tendonun etkilenen kısmı ameliyat ihtiyacını belirler.
Ameliyat sonrası atel/splint ne kadar süre kullanılır?
Onarılan tendonun gerilmeden iyileşebilmesi için el atelle sabitlenir. Süre, hangi tendonun onarıldığına (ekstansör/fleksör), dikiş tekniğine göre değişir.
El tendon onarımından sonra rehabilitasyon (el terapisi) ne zaman başlar?
Çoğu hastada rehabilitasyon erken dönemde, hekimin belirlediği protokolle başlar. Amaç; tendonun güvenli iyileşmesini korurken eklem sertliğini ve yapışıklıkları azaltmaktır.
Rehabilitasyonda hareketleri zorlamak tendon kopmasına neden olur mu?
Evet. Hızlı/erken zorlanan hareketler dikiş hattına yük bindirebilir ve risk oluşturabilir. Egzersizler mutlaka önerdiğimiz plan doğrultusunda yapılmalıdır.
Ne zaman normale dönerim: dikiş/ameliyat sonrası tam iyileşme ne kadar sürer?
Fonksiyonel düzelme çoğu zaman aylar içinde gerçekleşir. Tam zaman; onarımın tipi, derinlik, eşlik eden sinir hasarı ve rehabilitasyona uyum gibi faktörlere bağlıdır.
Sonuç
El tendon onarımı sonrası sonuç; onarının yapıldığı tendonun tipi, kesinin yeri ve derinliği, eşlik eden sinir-damar hasarı olup olmaması, ameliyat tekniği ve en önemlisi rehabilitasyona uyumla yakından ilişkilidir. Doğru kapatılan ve uygun şekilde korunan tendonlarda ağrı azalır, zamanla hareket açıklığı ve elin fonksiyonel kullanımı geri kazanılır; ancak el tendonlarının iyileşmesi genellikle “hızlı” değil “kademeli” ilerlediği için tam düzelme çoğu zaman haftalar içinde değil aylar içinde görülür.
El cerrahisi hakkında daha fazla bilgi için : EL CERRAHİSİ sayfamızı ziyaret edin.
Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, kendinize özel bilgilendirmeler için mutlaka muayene olup uzman doktor görüşü almanız gerekir.
Op.Dr.Nurgül ALTUNTAŞ
Estetik ve Plastik Cerrahi
Kocaeli / İzmit
Yorumlar