Burun Anatomisi : Burun yapısı ve Bölümleri

Burun Ameliyatları giderek günümüzde artıyor. Burun ameliyatı olmak isteyenler görsel şikayetlerle veye nefes alma problemleri ile başvuruyor,bazen de önceden geçirilen müdahale sonrasında oluşan sorunları gidermek için danışıyorlar. Her ne şekilde başvurmuş olursa olsun kişiler burun yapısını tam olarak bilmediklerinden sorunlarını da yeterince ifade edemiyorlar veya internet üzerinden kulaktan dolma popüler terimlerle yaşadıkları kafa karışıklığı ile sorunlarını yanlış ifade edebiliyorlar. O nedenle görüşmelerimizde öncelikle burun yapısı hakkında bilgilendirme yapmaya çalışıyoruz.Bu yazımızda da burun anatomisinin detaylarını anlatmaya çalıştık.

Burun anatomisini oluşturan bileşenler

Burun iskeleti kabaca dış kısmı başlangıç noktasından itibaren üç bölümde değerlendirilir.

• Üst 1/3 kısım: kemik çatı, burun kemiğinden oluşur (nazal kemik)

• Orta 1/3 kısım: kıkırdak çatı nazal kemiğin uç kısmı ve üst lateral kıkırdaklardan oluşur

• Alt 1/3 kısım: Burun ucu,tip alt lateral kıkırdaklardan oluşur.

Burnun iç kısımda ise kemik ve kıkırdaktan oluşan, burun boşluğunu ikiye bölen ve burun sırtındaki yapılarla birleşen septum adı verilen yapı vardır. Burnun iç yan duvarında konka kemikleri vardı bunlar mukoza dediğimiz pempemsi, nemli doku ile örtülüdür.

Burun sırtında kemik ve kıkırdak yapılar nazik bir şekilde birbirleri ile devamlılık gösterirler, bu alan normalden çıkıntılı olduğunda kemer görüntüsü ortaya çıkar. Burun kemiği alın,yanak ve göz çevresi kemikleri ile ilişki içindedir.

Burnun iç kısmındaki yapılar nelerdir?

Burun boşluğu septum tarafından ikiye ayrılır, septum ön kısımda kıkırdaktan arka kısımda ise kemiklerden oluşur. Her iki burun boşluğunun dış duvarında havanın temizlenmesi ,ısıtılması ve neminin ayarlanması ile görevli üç adet kemikçik ve bunları saran nemli mukoza yapısı vardır. Bunlara konka adı verilir , halk arasında "burnumda et var" denildiğinde bu konka yapılarının kemik ve/veya mukozalarındaki büyüme olduğu anlaşılır. Konka yapıları sağlıklı nefes alıp vermede önemli işleve sahiptir. Ayrıca sinüs boşlukları konkaların çevresine açılarak salgılarını boşaltır. Konkalardaki büyüme veya eğriliğe bağlı burun iç yapısının değişmesi sinüslerin kapanarak sık sık enfeksiyon oluşmasına neden olabilir.

Septumun arka kısmını oluşturan kemik yapılarda oluşan bir çıkıntı bazen burun boşluğunu tamamen kapatacak kadar büyümüş olabilir. Yine halk arasında "burnumda kemik var" deyimi bu durumu belirtmek için kullanılmaktadır.

"Spur formasyonu" olarak adlandırdığımız bu yapı genellikle septum eğriliği ile birliktedir ve hava yolunu tıkayarak sorunlara yol açar. Spur formasyonu ve septum deviasyonu; hava yolunun tıkanmasına , konka yapılarının fonksiyonunu bozarak boyutlarının artmasına, burnun dış yapısını bozarak kemik ve kıkırdak yapılarda eğriliklere yol açabilir.

Bu konuda detaylı bilgi için "Septum Deviasyonu" yazımıza göz atabilirsiniz.

Burun içinde septum yan kıkırdaklar ile yaklaşık 15º lik bir açı ile birleşir. Bu alan "nazal valf" olarak adlandırılır. Bu bölgedeki darlıklar nazal valf disfonksiyonuna yol açarak nefes tıkanıklıklarına yol açar.

Burnun dış yüzeyine oluşturan yapılar nelerdir?

Burnun dış yapısındaki önemli noktalar ise burnun başlangıç noktası (radix), burun köprüsü, burun ucudur. Başlangıç noktasının derinliği, burun köprüsünün yüksekliği estetik açıdan dikkate edilen noktalardır. Başlangıç noktasının en derin yeri "nasion" olarak adlandırılır. Nasion alına doğru "glabella" adını verdiğimiz çıkıntı ile devam eder.

Burun şeklinden rahatsız olan kişilerin çoğunda burun köprüsünde yükselmeye bağlı "kemer" (dorsal hump) görüntüsü vardır ve kişiler için özellikle yan profilden çok rahatsız edicidir.

Burun ucu estetik açıdan en çok dikkat çeken noktadır, alt lateral kıkırdaklar tarafından oluşturulur. Alt lateral kıkırdakların uzunluğu, yerleşim açısı, genişliği, konkav veya konkav yerleşimi, septum eğriliğine bağlı asimetrik büyüklükleri burun ucunun yapısını etkileyen faktörlerdir. Uzun ve büyük alar kıkırdaklar burun ucununun büyük, sarkık görünmesine neden olabilirler. Burun ucu kıkırdaklarının ortada birleşen kısımları septumun en uçtaki kısmı ile birleşerek alttan bakıldığından iki burun deliğini ayıran columella isimli yapıyı oluşturur. Columella uzun ve kısa olabilir buna göre burun aşırı çıkıntılı veya basık görülebilir.

Burun ucu kıkırdaklarının orta kısımda birleştiği en yüksek ve çıkıntılı yere "burun tipi" denir. Tip bölgesi estetik açıdan oldukça önemli bir alandır. Tip bölgesinin dudak ile yaptığı açı burun kalkıklığını değerlendirmede kullanılır. Nazolabial açının erkeklerde 100º kadınlarda 105º civarında olması idealdir.

Burun Estetik Üniteleri nedir?

Burun yüzeyel anatomisi bazı bölümlere ayrılarak değerlendirilir. "Estetik subünit" denilen bölümler hem burnun estetik açıdan değerlendirilmesine hem de burun defektlerinin rekonstrüksiyonun planlanmasında faydalıdır.

Dorsum (burun sırtı), Lateral duvar, Alar lobül, Tip, Columella ve Soft Triangle (yumuşak üçgen) burnun estetik üniteleridir.

Sık Sorulan Sorular

Burun tıkanıklığı her zaman kemikten mi olur?

Hayır. Burun tıkanıklığı; septum eğriliği, burun eti büyümesi, alerji, sinüzit, polip gibi birçok nedene bağlı olabilir. Burun tıkanıklığı nedenini saptamak için detaylı muayene gerekir.

Burun yapısı yüz şeklini etkiler mi?

Evet. Burun; yüzün tam ortasında olduğu için küçük değişiklikler bile yüzün genel ifadesini etkileyebilir. Bu nedenle burun değerlendirmesi genelde yüzün bütünüyle birlikte yapılır.

“Kalın derili burun” ne demek?

Burun ucundaki cildin ve cilt altı dokunun kalın olması, burun ucunda daha yuvarlak/az belirgin bir görünüm verebilir. Bu, planlamayı etkileyen bir anatomik özelliktir.

Burun anatomisi herkeste aynı mı?

Temel yapılar benzer olsa da kemik-kıkırdak oranı, cilt kalınlığı, burun deliklerinin şekli ve iç yapı kişiden kişiye değişir. Bu yüzden “herkese aynı burun” yaklaşımı doğru olmaz.

Burun anatomisi ile ilgili ne zaman doktora başvurmalıyım?

Sürekli burun tıkanıklığı, tek taraflı belirgin nefes alamama, horlama/uyku kalitesinde bozulma, sık sinüzit, travma sonrası şekil ve nefes değişikliği gibi şikâyetler varsa muayene önerilir.

Burun Anatomisi :sonuç

Burundaki bu yapıları birbiri ile çeşitli açılar ve oranlar ile uyumlu şekilde yerleşmesi hem estetik açıdan hem de hava yolu açısından kişinin rahatlıkla hayatına devam etmesini sağlar. Ne yazık ki kimsede mükemmel bir konumlanma yoktur, her bireyde burnunda hava yolunu rahatsız etmeyecek derecede tıkayan veya görsel olarak farkedilemeyecek kadar küçük olan sorunlar mevcuttur. Bu nedenle burun ameliyatları sonrasında bu kadar farklı yapının bir arada sorunsuz, uyumlu ve mükemmel her zaman mümkün olmayabilir.

Daha detaylı bilgi için "Burun estetiği sonrası yamukluk" yazımıza göz atabilirsiniz.

Burun estetiği kararı vermeden önce kişinin kendi anatomik özelliklerinin farkında olması önemlidir. Burun estetiği konusunda kişiye özel detaylı bilgilendirme için ulaşın.

Op.Dr.Nurgül ALTUNTAŞ

Estetik ve Plastik Cerrahi Uzmanı